(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

అరణ్యపర్వ - అధ్యాయ 071

॥ శ్రీః ॥
3.71. అధ్యాయః 071
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Topics
ఋతుపర్ణే కుండినపురం ప్రవిష్టే తద్రధఘోషశ్రవణేన దమయంత్యా తత్సారథౌ నలసంభావనా ॥ 1 ॥
తతస్తత్వజిజ్ఞాసయా నలంప్రతి దూత్యాః ప్రస్థాపనం ॥ 2 ॥
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Text

బృహదశ్వ ఉవాచ। 3-71-0x(1955)(18621)
తతో విదర్భాన్సంప్రాప్తం సాయాహ్నే సత్యవిక్రమం।
ఋతుపర్ణం జనా రాజ్ఞే భీమాయ ప్రత్యవేదయన్ ॥ 3-71-1(18622)
స భీమవచనాద్రాజా కుండినం ప్రావిశత్పురం।
నాదయన్రథఘోషేణ సర్వాః స విదిశో దిశః ॥ 3-71-2(18623)
తతస్తం రథనిర్ఘోషం నలాశ్వాస్తత్ర శుశ్రువుః।
శ్రుత్వా తు సమహృష్యంత పురేవ నలసన్నిధౌ ॥ 3-71-3(18624)
దమయంతీ తు శుశ్రావ రథఘోషం నలస్య తం।
యథా మేఘస్య నదతో గంభీరం జలదాగమే ॥ 3-71-4(18625)
పరం విస్మయమాపన్నా శ్రుత్వా నాదం మహాస్వనం।
నలేన సంగృహీతేషు పురేవ నలవాజిషు।
సదృశం రథనిర్ఘోషం మేనే భైమీ తథా హయాః ॥ 3-71-5(18626)
ప్రాసాదస్థాశ్చ శిఖినః శాలాస్థాశ్చైవ వారణాః।
హయాశ్చ శుశ్రువుస్తస్య రథఘోషం మహీపతేః ॥ 3-71-6(18627)
తచ్ఛ్రుత్వా రథనిర్ఘోషం వారణాః శిఖినస్తథా।
ప్రవేదురున్ముఖా రాజందృష్ట్వేవ జలదోదయం ॥ 3-71-7(18628)
దమయంత్యువాచ। 3-71-8x(1956)
యథాఽసౌ రథనిర్ఘోషః పూరయన్నివ మేదినీం।
మమాహ్లాదయతే చేతో నల ఏవ మహీపతిః ॥ 3-71-8(18629)
అద్య నంద్రాభవక్రం తం న పశ్యామి నలం యది।
అసంఖ్యేయగుణం వీరం వినంక్ష్యామి న సంశయః ॥ 3-71-9(18630)
యది వై తస్య వీరస్య హాహ్వోర్నాద్యాహమంతరం।
ప్రవిశామి సుఖస్పర్శం నభవిష్యాంయసంశయం ॥ 3-71-10(18631)
యది మాం మేఘనిర్ఘోషో నోపగచ్ఛతి నైషధః।
అద్య చామీకరప్రఖ్యం ప్రవేక్ష్యామి హుతాశనం ॥ 3-71-11(18632)
యది మాం సింహవిక్రాంతో మత్తవారణవిక్రమః।
నాభిగచ్ఛతిరాజేంద్రో వినంక్ష్యామి న సంశయః ॥ 3-71-12(18633)
న స్మరాంయనృతం కించిన్న స్మరాంయపకారతాం।
న చ పర్యుషితం వాక్యం స్వైరేష్వపి మహాత్మనః ॥ 3-71-13(18634)
ప్రభుః క్షమావాన్వీరశ్చ దాతా చాప్యధికో నృపైః।
అహో నీచానువర్తీ చ క్లీబవన్మమ నైషధ ॥ 3-71-14(18635)
గుణాంస్తస్య స్మరంత్యా మే తత్పరాయా దివానిశం।
హృదయం దీర్యత ఇదం శోకాత్ప్రియవినాకృతం ॥ 3-71-15(18636)
ఏవం విలపమానా సా నష్టసంజ్ఞేవ భారత।
ఆరురోహ మహద్వేశ్మ పుణ్యశ్లోకదిదృక్షయా ॥ 3-71-16(18637)
తతో మధ్యమకక్షాయాం దదర్శ రథమాస్థితం।
ఋతుపర్ణం మహీపాలం సహవార్ష్ణేయబాహుకం ॥ 3-71-17(18638)
తతోఽవతీర్య వార్ష్ణఏయో బాహుకశ్చ రథోత్తమాత్।
హయాంస్తానవముచ్యాథ స్థాపయామాసతూ రథం ॥ 3-71-18(18639)
సోఽవతీర్య రథోపస్థాదృతుపర్ణో నరాధిపః।
ఉపతస్థే మహారాజం భీమం భీమపరాక్రమం ॥ 3-71-19(18640)
తం భీమః ప్రతిజగ్రాహ పూజయా పరయా ముదా।
స తేన పూజితో రాజ్ఞా ఋతుపర్ణో నరాధిపః ॥ 3-71-20(18641)
స తత్ర కుండినే రంయే వసమానో మహీపతిః।
న చ కించిత్తదాఽపశ్యత్ప్రేక్షమాణో ముహుర్ముహుః।
స తు రాజ్ఞా సమాగంయ విదర్భపతినా తదా ॥ 3-71-21(18642)
కిం కార్యం స్వాగతం తేఽస్తు రాజ్ఞా పృష్టః స భారత।
నాభిజజ్ఞే స నృపతిర్దుహిత్రర్థే సమాగతం ॥ 3-71-22(18643)
ఋతుపర్ణోపి రాజా స ధీమాన్సత్యపరాక్రమః।
రాజానం రాజపుత్రం వా న స్మ పశ్యతి కంచన ॥ 3-71-23(18644)
నైవ స్వయంవరకథాం న చ విప్రసమాగమం।
`న చాన్యం కంచిదారంభం స్వయంవరవిధిం ప్రతి' ॥ 3-71-24(18645)
తతో విగణయద్రాజా మనసా కోసలాధిపః।
ఆగతోస్మీత్యువాచైనం భవంతమభివాదుకః ॥ 3-71-25(18646)
రాజాపి చ స్మయన్భీమో మనసా సమచింతయత్।
అధికం యోజనశతం తస్యాగమనకారణం।
గ్రామాన్బహూనతిక్రంయ నాధ్యగచ్ఛద్యథాతథం ॥ 3-71-26(18647)
అల్పకార్యం వినిర్దిష్టం తస్యాగమనకారణం।
పశ్చాదుదర్కే జ్ఞాస్యాప్రి కారణం యద్భవిష్యతి ॥ 3-71-27(18648)
నైతదేవం స నృపతిస్తం సత్కృత్య వ్యసర్జయత్।
విశ్రాంయతామిత్యువాచ క్లాంతోసీతి పునఃపునః ॥ 3-71-28(18649)
స సత్కృతః ప్రహృష్టాత్మా ప్రీతః ప్రీతేన పార్థివః।
రాజప్రేష్యైరనుగతో దిష్టం వేశ్మ సమావిశత్ ॥ 3-71-29(18650)
ఋతుపర్ణే గతే రాజన్వార్ష్ణేయసహితే నృపే।
బాహుకో రథమాదాయ రథశాలాముపాగమత్ ॥ 3-71-30(18651)
స మోచయిత్వా తానశ్వానుపచర్య చ శాస్త్రతః।
స్వయం చైతాన్సమాశ్వాస్య రథోపస్థ ఉపావిశత్ ॥ 3-71-31(18652)
దమయంత్యపి శోకార్తా దృష్ట్వా భాగస్వరిం నృపం।
సూతపుత్రం చ వార్ష్ణేయం బాహుకం చ తథావిధం ॥ 3-71-32(18653)
చింతయామాస వైదర్భీ కస్యైష రథనిఃస్వనః।
నలస్యేవ మహానాసీన్న చ పశ్యామి నైషధం ॥ 3-71-33(18654)
వార్ష్ణోయేన భవేన్నూనం విద్యా సైవోపశిక్షితా।
తేనాద్య రథనిర్ఘోషో నలస్యేవ మహానభూత్ ॥ 3-71-34(18655)
కఆహోస్విదృతుపర్ణోఽపి యథా రాజా నలస్యథా।
యథాఽయంరథనిర్ఘోషో నైషధస్యేవ లక్ష్యతే ॥ 3-71-35(18656)
ఏవం సా తర్కయిత్వా తు దమయంతీ విశాంపతే।
దూతీం ప్రస్థాపయామాస నైషధాన్వేషణే శుభా ॥ 3-71-36(18657)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అరణ్యపర్వణి నలోపాఖ్యానపర్వణి ఏకసప్తతితమోఽధ్యాయః ॥ 71 ॥

Mahabharata - Vana Parva - Chapter Footnotes
3-71-3 నలాశ్వాః విదర్భనగరే యే దమయంత్యాఽపత్యాభ్యాం సహ ప్రేషితాః ॥
3-71-7 శిఖినో మయూరాః ॥
3-71-13 పర్యుషితం ప్రతిజ్ఞాతకాలాతిలంఘి ॥
3-71-29 దిష్టం నిర్దిష్టం ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.